Dalam kerangka unik sistem Adat Perpatih di Negeri Sembilan, sijil perkahwinan adalah jauh lebih bermakna daripada sekadar ikatan peribadi—ia merupakan tiang asas kepada jurai keturunan Luak dan negeri.
Apabila timbulnya dakwaan mengenai pemalsuan dan pindaan dokumen perkahwinan rasmi oleh mana-mana ahli waris, apatah lagi oleh seorang ketua Luak, kesannya amat besar melepasi sempadan pertikaian peribadi. Penipuan sedemikian secara langsung bertentangan dengan peraturan jurai keturunan sebelah ibu yang menjaga keutuhan perlembagaan dan adat Negeri Sembilan itu sendiri. Apabila seorang pemegang amanah adat sanggup memanipulasi rekod keturunan, dia sebenarnya sedang meruntuhkan tempat berdirinya batu jemala kuasa adat yang dipegang secara sementara itu.
Pemalsuan dan kanun keseksaan
Di bawah Kanun Keseksaan Malaysia [Akta 574], tindakan mengubah suai daftar rasmi atau dokumen perangkaan penting adalah secara jelas merupakan jenayah pemalsuan. Merangkumi Seksyen 463 dan 464, ia ditakrifkan sebagai membuat dokumen palsu dengan niat untuk menyokong tuntutan atau hak milik yang tidak sah.
Lebih kritikal lagi, tindakan ini menyentuh Seksyen 466 (Pemalsuan Daftar Awam). Memandangkan sijil perkahwinan merupakan entri rasmi yang disimpan oleh penjawat awam, sebarang usaha memalsu atau mengubahnya adalah satu kesalahan jenayah yang sangat berat. *Sabit kesalahan di bawah Seksyen 466 membawa hukuman maksimum penjara sehingga tujuh tahun dan juga boleh dikenakan denda.*
Bahkan jika dokumen tersebut dimanipulasi bagi menyembunyikan status perkahwinan dalam konteks pentadbiran Islam, ia secara serentak melanggar enakmen jenayah syariah negeri berkaitan penipuan perkahwinan dan pengisytiharan palsu.
Autoriti kes Othman Baginda
Hakikat perundangan yang muktamad mengenai status para ketua luak telah diselesaikan beberapa dekad lalu oleh mahkamah tertinggi negara. Dalam keputusan kes Mahkamah Persekutuan yang bersejarah, Dato’ Menteri Othman Baginda & Anor v. Dato’ Ombi Syed Alwi Syed Idrus [1981] 1 MLJ 29, panel hakim telah menetapkan satu garis pemisah yang jelas: bahawa para ketua Luak di Negeri Sembilan tidak memiliki imuniti berdaulat (sovereign immunity). Di sisi undang-undang, ketua Luak ini hanya diklasifikasikan sebagai ketua adat (‘Ruling Chiefs’ dalam konteks adat), tetapi pastinya mereka bukanlah merupakan raja Melayu yang berdaulat.
Berbeza dengan sembilan raja-raja Melayu, seorang ketua Luak di sisi undang-undang persekutuan adalah rakyat biasa yang memegang jawatan awam tradisional—walaupun jawatan itu dipadankan dengan imbuhan bulanan lima angka yang lumayan serta keistimewaan eksklusif daripada Kerajaan Negeri Sembilan. Dalam konteks liabiliti jenayah persekutuan, jawatan ini langsung tidak memberikan sebarang perisai perlembagaan daripada pendakwaan jenayah berkanun.
Sama ada seseorang ketua Luak itu masih memegang jawatan atau pun telah hilang kepercayaan daripada luaknya sendiri melalui pemecatan—menjadi, secara amnya, seperti sebuah ‘bateri kong’—dia tetap berdiri di hadapan undang-undang sebagai seorang rakyat biasa. Tipu daya mungkin mampu mengubah baris tulisan di atas sebuah sijil perkahwinan, tetapi ia sama sekali tidak mampu mengubah hakikat kedaulatan undang-undang dan keadilan di Malaysia.
Pakatan yang sumbang
Namun, apa yang amat sumbang adalah tindakan ketua Luak lain, termasuk yang tidak diwartakan. Pakatan derhaka bersama mereka dalam satu saman sivil kelompok terhadap kerajaan Negeri Sembilan mendedahkan satu kerosakan sistemik yang parah.
Oleh itu, sebarang perhimpunan haram yang cuba untuk diadakan dalam kalangan penderhaka kepada raja Melayu pada 29 Mei ini tidak mempunyai apa jua nilai di sisi perlembagaan, dan sama sekali tidak mampu mengembalikan semula kuasa bateri yang telah mati.
Melihat mereka yang sepatutnya menjadi penjaga adat ini sanggup melepasi jurang derhaka dan khianat terhadap institusi raja Melayu, semata-mata demi mengejar ilusi imuniti, adalah satu calitan arang yang amat memalukan pada adat kita (Un-Adat). Lebih menyedihkan lagi apabila penderhakaan ini disokong oleh entiti politik yang pada asalnya ditubuhkan atas sumpah kononnya untuk membela dan menjaga kedaulatan raja-raja Melayu. Tindakan meninggalkan prinsip penubuhan itu demi menjaga ilusi imuniti seorang ketua luak yang telah dipecat adalah satu pengkhianatan institusi pada tahap tertinggi.
Pertarungan terdesak demi mengelak kandang mahkamah?
Maka, mungkinkah motif sebenar di sebalik tindakan sehingga mengheret ke mahkamah sivil tersebut bukanlah merupakan sebuah perjuangan demi mempertahankan maruah adat, sebaliknya hanyalah satu langkah panik demi kelangsungan peribadi?
Adakah tindakan berpaut pada gelaran yang telah lucut melalui litigasi sivil dilihat sebagai satu perjudian terdesak untuk mengekalkan perisai institusi yang sebenarnya tidak wujud. Berhadapan dengan risiko hukuman penjara sehingga tujuh tahun di bawah Seksyen 466, strategi menggunakan saman sivil bukan lagi mempertahankan tradisi. Ia kelihatan lebih kepada cubaan terdesak untuk meloloskan diri daripada kandang tertuduh demi mengekalkan pendapatan bulanan lima angka dan kemewahan?
Namun, undang-undang negara tetap tidak beranjak: tiada imuniti bagi tindakan jenayah. Keengganan birokrasi oleh pihak berkuasa persekutuan dan negeri untuk bertindak ke atas dakwaan pemalsuan yang sudah terang lagi bersuluh ini—sekiranya atas alasan menunggu keputusan mahkamah sivil—adalah satu tindakan yang amat tidak kena.
Kes Othman Baginda telah menyelesaikan isu ini setengah abad lalu. Keadilan tidak sepatutnya dijadikan tebusan oleh politik jalanan atau sebagai taktik untuk melengah-lengahkan penguatkuasaan kes jenayah serius. Pihak polis tidak memerlukan surat kebenaran daripada mahkamah sivil untuk menyiasat pemalsuan daftar awam; sebaliknya ia hanya akan merosakkan keluhuran undang-undang dan sistem keadilan Malaysia.
Anak Negeri ialah pembaca FMT.
Artikel ini adalah pandangan penulis dan tidak semestinya mewakili FMT.