Menurut Inisiatif Penyelidikan Sosial & Ekonomi (Seri), harga bagi jenama-jenama rokok popular didapati menurun berbanding kadar inflasi sejak beberapa tahun lalu, ketika rakyat Malaysia berdepan kenaikan harga makanan serta tekanan kos sara hidup yang lebih meluas.
Penyelidik kanan Seri Daniel Kittu berkata, cukai tembakau justeru perlu dinaikkan secara konsisten sebagai langkah dasar jangka panjang untuk mengelakkan rokok daripada menjadi semakin mampu dimiliki dari semasa ke semasa.
“Langkah ini diharap dapat mengurangkan penggunaannya secara beransur-ansur, sehingga ke tahap kita suatu hari nanti mampu membasmi (penggunaan) tembakau sepenuhnya, termasuk melalui dasar penamat generasi yang mungkin boleh dihidupkan semula pada masa akan datang.
“Hakikatnya, ini satu keputusan politik, namun seiring dengan penurunan kadar penggunaan dari semasa ke semasa, dasar sebegini akan menjadi lebih berdaya maju dan kita akhirnya boleh melenyapkan produk berbahaya ini demi kebaikan kesihatan awam,” katanya pada sidang media.
Cadangan ini dikemukakan selepas duti rokok dinaikkan kepada dua sen sebatang di bawah Belanjawan 2026, yang telah dilaksanakan sejak 1 Nov lepas.
Pakar ekonomi daripada Universiti Putra Malaysia (UPM) Norashida Nor turut mencadangkan kenaikan cukai tembakau tahunan, yang diumumkan lebih awal bagi memastikan dasar konsisten tanpa mengira pertukaran kerajaan mahupun musim pilihan raya.
Menerusi tinjauannya, badan pemikir itu mendapati lebih 80% rakyat Malaysia menyokong kenaikan cukai tembakau. Ia juga menyatakan bahawa hasil tambahan tersebut boleh digunakan untuk membiayai perkhidmatan penjagaan kesihatan, program berhenti merokok, saringan perubatan dan inisiatif bantuan bersasar.
Seri mengunjurkan bahawa hasil cukai tembakau berpotensi meningkat daripada sekitar RM4.4 bilion pada masa ini kepada kira-kira RM5 bilion menjelang 2030, bergantung pada trend penggunaan dan hasil penguatkuasaan.
Presiden MyWatch Roslizawati Ali pula berkata, senario cukai tembakau yang ‘optimum’ lambat laun boleh melonjakkan harga rokok premium daripada sekitar RM18 kepada RM26 bagi setiap pek 20 batang.
Beberapa panelis lain, termasuk wakil Seri, UPM, Angkatan Belia Islam Malaysia (Abim) dan Majlis Kawalan Tembakau Malaysia (MCTC), menolak dakwaan bahawa cukai tembakau yang lebih tinggi merupakan pendorong utama kepada perdagangan rokok haram.
Sebaliknya, mereka menegaskan bahawa kegiatan penyeludupan sebahagian besarnya didorong oleh kelemahan penguatkuasaan serta rasuah, sambil berhujah bahawa langkah penguatkuasaan dan kenaikan cukai wajar dilaksanakan secara serentak, bukannya secara berturutan.