Asrul Hadi Abdullah Sani berkata, antara peralihan yang paling menonjol termasuk tindakan bekas perdana menteri Dr Mahathir Mohamad sepentas dengan pemimpin veteran DAP Lim Kit Siang pada 2016, serta ‘Langkah Sheraton’ pada 2020 yang menumbangkan kerajaan pertama Pakatan Harapan.
Katanya kepada FMT, peralihan sebegini semakin memperlihatkan jurang perbezaan yang nyata antara proses pilihan raya dengan pembentukan sesebuah kerajaan.
“Perubahan pada 2018 telah mengubah persepsi rakyat Malaysia mengenai bentuk rakan gabungan yang boleh diterima.
“Kerjasama yang dulunya dianggap mustahil dari sudut politik, kini sudah menjadi kebiasaan dalam arus perdana,” kata Asrul yang juga naib presiden di The Asia Group.
Bagaimanapun, katanya, penerimaan pengundi terhadap gabungan politik sedemikian tidak bermaksud mereka semakin boleh bertolak ansur dengan pragmatisme politik.
Tambahnya, pengundi sudah lali melihat prinsip yang berubah-ubah sehingga faham bahawa nilai moral dalam politik Malaysia sering kali ‘boleh dirunding’.
Beliau berkata, PRU16 nanti dijangka terus didorong politik parti, namun setiap parti pasti tidak akan menutup pintu rundingan selepas pilihan raya, sebagai langkah berjaga-jaga sekiranya berlaku lagi Parlimen tergantung.
Asrul mengulas kenyataan kumpulan masyarakat sivil Projek Sama yang mendakwa tiada gabungan besar boleh mengaku mempunyai kedudukan moral yang tinggi, memandangkan rata-ratanya pernah bekerjasama dengan seteru masing-masing sebelum ini.
Bagaimanapun, Asrul menjangkakan pengundi akan terus mengundi bersandarkan kesetiaan parti serta isu sara hidup.
Wong Chin Huat daripada Universiti Sunway berkata, kerajaan campuran kini menjadi suatu realiti yang tidak lagi boleh dielak memandangkan landskap politik Malaysia semakin berpecah.
“Satu cara untuk sesebuah parti meyakinkan pengundi bahawa prinsip moral mereka lebih tinggi berbanding gabungan pragmatik adalah dengan berterus-terang mereka rela kekal sebagai pembangkang daripada membentuk kerajaan campuran bersama parti seteru,” jelasnya.
Menurut Wong, parti-parti yang bertanding pada PRU 2022 saling menyerang antara satu sama lain, namun tidak pernah secara muktamad menolak kemungkinan bekerjasama selepas pilihan raya.
“Parti-parti ini sedar penyokong mahukan mereka dalam kerajaan, tetapi pada masa sama, mereka berharap dapat mengaburi mata pengundi yang tidak faham bahawa pembentukan kerajaan campuran memang tidak dapat dielak,” katanya.
Beliau berkata, ruang untuk berbangga-bangga akan semakin sempit apabila pengundi lebih celik politik dan mula memahami selok-belok politik gabungan.
Azmil Tayeb daripada Universiti Sains Malaysia pula berkata, rata-rata pengundi masih sukar menerima hakikat musuh tradisi bekerjasama kerana pertelagahan politik yang berlarutan bertahun-tahun telah menanam rasa curiga yang mendalam, ‘dan ia tidak terhakis begitu sahaja hanya kerana pemimpin sudah mencapai kata sepakat’.
Katanya, pengundi hari ini lebih mementingkan hasil berbanding retorik kosong, sekaligus menjadikan dakwaan kedudukan moral tinggi tidak lagi relevan.